Jona 2020>Ny hiram-pivavahana sy ny fivoarany

“ Tandremo tsara izay fandehanareo mba tsy hitondranareo tena tahaka ny adala fa tahaka ny hendry” Efesiana 5: 15

Tena ara-bakiteny mihitsy ny fivoaran’ny hiram-pivavahana vokatry ny fandraisana andraikitra nataon’ny Mpitandrina ANDRIAMBELO tao amin’ny fivoriamben’ny Isan’Enim-Bolana tamin’ny

fivoriana ara-potoana tao Ambonin’Ampamarinana.

Mampalahelo ihany fa ny anarany irery no voarakitra an-tsoratra (ny marimarina kokoa dia ny anarana hita), fa vokatry ny hetsika nataon’ny kristiana katolika tao Fianarantsoa indrindra izay naharaisana tatitra no niaingan’izao fivoaran’ny hiram-pivavahana izao, satria ara-tantara dia voasakana ny ankizy tsy hanatrika ny lamesa misasak’alina fa ny lehibe kosa (na ny kristiana protestanta aza), dia nirohotra avokoa nanatrika satria mbola nanana endrika fahatsiarovana ny andro FANDROANA fahiny izany, ary NIVARINA niaraka tamin’izany ny hiram-pivavahana.

Dia rototra avokoa ny Misionera sy ny Mpitandrina indrindra indrindra,nanangana Komity niara-nandinika ny fanavaozana ny tahirin-kira mifanaraka amin’ny foto-kevitra isan-karazany ao amin’ny fanompoam-pivavahana ka nametraka lohateny tamin’ny hira tsirairay (Fihirana disiona 1894; Laharana 1 ka hatramin’ny laharana faha 168)

Dia toy ny Diksioneran’ny Fihirana no voarakitra an-tsoratra ao anatin’io Fihirana io ary ny laharana faha 169 ka hatramin’ny faha 400 dia tsy nisy lohateny intsony, mazava tsara kosa fa vokatry ny fandinihana LALINA sy feno RISI-PO no naha lavorary izao fanavaozana izao.

Mizara roa mazava tsara ireo hira 168 voalohany fa tononkira sy feon-kira tena malagasy na dia tsy voasoratra aza ny anaran’ny mpamoron-kira fa ny sasany kosa dia feon-kira nentin’ny Misionera avy any ivelany ka ny tononkira no nadika (malaladalaka), na nanaovana tononkira mifanaraka amin’ny feon-kira…Vitsy dia vitsy ny tononkira lavabe amin’ny andininy iray ary avy hatrany dia tsapa fa nanaovana fandinihana lalina izy rehetra ireo vao nalamina ho ao anaty fihirana ary na dia tsy voalaza aza ny mpanoratra ny tononkira dia ampoizina fa olona manana ny maha izy azy avy ireo nanoratra ireo.

Malahelo ihany ny mpitantara fa tsy ananana ny boky mirakitra ny feon-kira afa-tsy ireo vitsy dia vitsy TAFITA ho ary amin’ny fihirana FFPM ankehitriny.

Manomboka eo amin’ny hira laharana faha 169 kosa dia isaorana an’Andriamanitra fa misy ny anaran’ny Mpamorona ny tononkira rehetra ary mahavariana ny fifehezan’ny Misionera ny teny Malagasy sy ny fahaizany mandrindra izany amin’ny feon-kiram-pivavahana satria amin’ny maha tononkira FOHY azy, dia tena sarotra tokoa ny mamintina ny foto-kevitra teolojika ao anatiny, ary tena fanomezam-pahasoavana nilofosany fatratra matoa vitany lavorary tsara izany.

Ny tononkira noforonin’ny kristiana Malagasy koa dia tahaka izany ihany satria tena Teolojia lalim-paka no voarakitra ao anatin’ny tononkira fohy, izay mibanjina ny foto-kevitra isan-karazany araka ny voalaza etsy aloha.

Mbola mety hisy ihany ny fomba hamoahana ny tononkiram-pivavahana voarakitra ao anatin’ity Fihirana edisiona 1894 ity, satria harena sarobidy ho an’ny taranaka ankehitriny, indrindra izay te handalina ny literatiora kristiana momba ny tononkiram-pivavahana satria tononkalo fohy dia fohy, nefa kanto dia kanto tokoa ary mirakitra hevi-dalina sarobidy mirakitra tantara.

Soso-kevitra mandalo ihany izany fa raha misy ny faniriana tiana ho tanteraka dia ho hita miandalana ihany ny handavorariana izany.

Efa voalaza teo aloha fa mizara roa ny mpanoratra ny hira ao amin’ny fihirana nivoaka ny taona 1894 ka manomboka eo amin’ny laharana faha 169 hatramin’ny faha 400 farany dia Misionera avokoa no nanoratra azy miaraka amin’ny Mpitandrina sy kristiana laika malagasy ary mahavariana ny nandaminan’ny Komity nandrindra azy, fa azo lazaina fa: “Mpanakanto” avokoa ireo nanoratra ireo, na Malagasy na Misionera Anglisy.

Ireto avy ireo Misionera nanoratra ny tononkira ao amin’ny Fihirana LMS nivoaka ny taona 1894/ Rév. J. RICHARDSON, Rév. R. HARTLEY, Rév. R. BARON, Rév. RH HOULDER, Rév. A KINGDOM, Rév; WE COUSINS, Rév; ET PRICE, Rév. GW PARKER, Rév. AE BROCKWAY, Rév. R TOY, Rév. L STREET, Rév. JS SEWELL.

Ireto kosa ny mpanoratra tononkira Malagasy: RAMAHANDRY, J ANDRIANAIVORAVELONA, RADAFINE, RAJAONARY, P RANIVO,

RANAIVO, ANDRIANONY, RAMBOATIANA, ary RAINIZAFIMANGA (Raiben’ny Renin’ny mpanoratra…)                    

 Mbola hotohizanaRAJAOFETRA John